Skip to content

Gatws

Gate -house -outside -front
Cysgu 4
Cynllun Bwthyn

Ystafell Ddwbl                                        Ystafell Molchi

Dwy stafell sengl (un ar y llawr isaf)       Ystafell Fwyta

Cegin                                                  Lolfa

Gweld pdf o Gynllun y Bwthyn

Oriel o luniau tu mewn a tu allan

 

Lleoliad

Wedi ei leoli yn hanner uchaf y Pentref, mae Gatws yn eistedd uwchben y ffordd ar ol i chi basio Ty'r Llywodraeth o gyfeiriad y Tollborth. Mae ganddo fan parcio reit y tu allan i fynedfa'r bwthyn, ac mae grisiau yn arwain i ganol y Pentref heibio'r Gromen. Mae ganddo olygfeydd o'r aber.

Hanes

Y Gatws (1954-55, rhestrwyd yn Radd II yn 1971) oedd adeilad cyntaf Clough ym Mhortmeirion ar ôl codi'r cyfyngiadau ar adeiladu wedi'r rhyfel (mewn grym tan 1954). Mae'n pontio dros y lôn trwy'r pentref fymryn yn is i lawr o'r hen dollborth. Yn lle clirio a gwastatáu'r safle ar gyfer yr adeilad, defnyddiodd Clough ffurf bresennol y tir i greu nodwedd o'r creigiau garw sy'n cynnal y Gatws. Mae'r porth bwaog dwfn, sy'n oleuedig wedi nos, yn cynnwys murlun ar ei nenfwd gan Hans Feibusch a beintiodd sawl murlun arall ym Mhortmeirion. Mae natur anghymesur y ffenestri, un simne a'r swagiau niferus yn rhoi cymeriad Baróc iawn i'r Gatws. Mae rhith y caeadau ar ffenestri'r llawr uchaf wedi ei greu trwy dorri llinellau yn y rendr a'u peintio'n wyrdd.

Yr oedd Clough am i'r ymwelwyr ddod i mewn i'r pentref ar hyd lôn goediog ac yna o dan res o byrth bwaog, cyn cyrraedd Sgwâr y Batri yn y pen draw lle byddai argraff y lliwiau a'r ehangder yn fwy trawiadol fyth ar ôl culni'r lôn hanner gaeedig.

Bwthyn hunan ddarpar i bedwar yw'r Gatws. Yn ystod y 1960au byddai'n aml yn cael ei gymryd dros yr haf gan Brian Epstein, rheolwr y Beatles. Yn wir, cafodd y wardrob yn y brif lofft ei gwneud ar ei gais ef ac yn unol â'i fanylion.

Hans Nathan Feibusch, peintiwr a murlunydd: ganwyd yn Frankfurt-am-Main yn yr Almaen ar 15fed Awst 1898; yn 1935 priododd Sidonie Gestetner (marw 1963); bu farw yn Llundain ar 18fed Gorffennaf 1998. Peintiodd nifer o furluniau Baróc ym Mhortmeirion. Dywedodd Clough am ei furlun rhagorol ar y nenfwd o dan y Gatws, "....mae ei furluniau bydol ym Mhortmeirion mor fywiog, ei dduwiau paganaidd mor rymus a real ag y gallent fyth fod." Cyfrannodd Feibusch hefyd ddarluniau a byddai Clough, pan yn brin o gerflun, yn eu torri allan a'u hail-greu mewn haearn platiog a'u peintio. Yr oedd y torluniau ".....yn aros yn y ciw am gerflun addas."

 


Back