Skip to content

Llety'r Prior

Modurdy llawr gwaelod oedd Ystafell y Siartiau (1927) unwaith at ddefnydd preswylwyr y Batri.

Priors Lodging

 Yr oedd gan nifer o fythynnod Clough fodurdai ar y llawr gwaelod yn y 1920au a'r 1930au ond yr oeddent yn tueddu i fod yn rhy fach i geir ar ôl y rhyfel a, sut bynnag, nid oeddent angen eu parcio dan do erbyn hynny. O 1953 ymlaen troswyd y modurdai hyn yn siopau neu'n llety ychwanegol gan ferch Clough, Susan a'i gŵr Euan Cooper-Willis, er mwyn gwerthu'r pentref yn well. Yn yr achos hwn troswyd yr hen fodurdy yn ystafell deulu. Darn o gerflun concrid wedi'i greu o fowldin clai yw'r Plac ar y wal y tu allan i Ystafell y Siartiau, yn dwyn y teitl "Sculpture" gan Mr Gilbert Bayes. Mae'n un o dri a arddangosir yn Arddangosfa'r Ymerodraeth Brydeinig ac a ddangoswyd yn The Builder, 9fed Ionawr 1925.

Codwyd y Tŷ Peilot (1930, rhestrwyd yn Radd II yn 1971) i gysylltu'r Tollty a'r Batri ac yn yr un arddull glan môr, gyda'i estyll tywydd, â'r Batri. Mae 

ganddo ffenestri metel llydan yn edrych dros yr aber a dwy swît o ystafelloedd, un uwchben y llall. Fel nifer o'r adeiladau ym Mhortmeirion, mae enw â chysylltiad morol iddo.
Bwthyn bychan deulawr yw Llety'r Prior (1929; rhestrwyd yn Radd II yn 1971) gyda bargodion danheddog a tho teils. Mae gan yr ochr sy'n wynebu'r môr dair ffenestr dal a chul gyda phennau crwn, o'r llawr i'r to. Defnyddiwyd y llawr gwaelod fel modurdy yn wreiddiol. Uw

chben hwn, trwy ddrws Baróc Eidalaidd o hen stiwdio Clough yn Llundain, mae llofft dau wely ac ystafell ymolchi gyda llofft fach sengl. Mae'n werth nodi'r drws ffrynt hefyd. Un o dri a brynwyd gan Clough ydyw (mae un ym Mhlas Brondanw a'r llall yn Iard y Castell). Eglura Clough yr enw duwiol braidd, sef Llety'r Prior, fel a ganlyn: "am fod ei denant cyntaf bum mlynedd ar hugain yn ôl yn digwydd â bod yn Brior y Mynachlog sydd ar ynys dlos Bŷr oddi ar arfordir Sir Benfro."