Skip to content

Môr-Forwyn

Un o bedwar adeilad i fod yn y pentref cyn i Clough roi ei stamp arno yw'r Môr-Forwyn (c.1850, ailwampiwyd gan Clough yn 1926, rhestrwyd yn Radd II yn 1971) (y lleill yw'r Gyfarchfa, y Gwesty a'r Cesig Gwynion). 

Mermaid

Fe'i defnyddiwyd fel bothi garddio rhwng 1842 a 1958 a'i ddisgrifio yn 1861 gan Richard Richards (brasluniau Pin ac Inc) fel hyn: "Agorais ddrws a arweiniai i'r ardd [gyda] thŷ yn y canol….doedd yno'r un adyn byw, dim ond haid o hwyaid estron ar lyn bychan, a dau fwnci a roddai'r argraff, o'u sŵn, fy mod yno'n tresmasu." Pan ddaeth Clough ar draws y lle yn 1925, yr oedd wedi tyfu'n wyllt ac aeth ati i'w glirio. Dyma fynd ati i "…..dwtio'r bothi garddio, a oedd wedi adfeilio'n arw, mewn steil Gothig diwedd y 18fed ganrif." Bwthyn hunan ddarpar i bedwar yw'r Môr-Forwyn heddiw (dwy lofft dau wely, cegin, ystafell fyw, dwy ystafell ymolchi).
O flaen y Môr-Forwyn mae ffynnon ofuned wedi ei haddurno gyda grwp o ddolffinod copr. Mae arni lechen gyda'r arysgrif a ganlyn: "The Dolphin Group was presented by the staff of Portmeirion to C W-E CBE in affectionate regard on the occasion of his 80th birthday."

Ychwanegodd Clough y canopi 'pabell' o gyfnod y Rhaglywiaeth sy'n wynebu'r de, gyda cholofnau haearn dellt yn ei gynnal, yn ogystal â'r canopi a'r cerflun ar y drychiad gogleddol. Defnyddiwyd y term 'Cloughed-up' gyntaf i ddisgrifio ei driniaeth o'r adeilad traddodiadol hwn, a nodweddir gan yr ychwanegiadau hyn a'i ddefnydd o liwiau gwrthgyferbyniol. Fodd bynnag, mae'r estyll tywydd ar ffurf 'cregyn crymion' yn wreiddiol ac fe'u defnyddiwyd hefyd ar y gwesty fel a welir o luniau cynnar o'r adeilad. 'Elusengarwch' neu 'Charity' yw'r ffigwr gwyn, cerflun pren o ddiwedd y 17eg ganrif neu ddechrau'r 18fed ganrif, efallai gan Gabriel Grupello (1644-1730) arlunydd llys a weithiodd yn bennaf ym Mrwsel a Dusseldorf.

Yn union y tu ôl i'r Pafiliwn Gothig mae cerflun llew o'r 17eg ganrif, anrheg i Clough gan ei ffrindiau ar achlysur ei ben-blwydd yn 90 oed yn 1973. Dadorchuddiwyd y llew gan yr Arglwydd Harlech a groesawodd holl syniad Portmeirion fel "a good thing". Mae arysgrif ar y pedestal, wedi'i gerfio gan Jonah Jones: "Presented to Portmeirion and its Founder, Sir Clough Williams-Ellis, by his friends and colleagues on his 90th birthday, May 28th 1973."

Cofrestru a’n cylchlythyr

I gael gwybod am y newyddion a cynnigion diweddaraf yn Mhortmeirion yna ymunwch a'n cylchlythyr

Diolch yn Fawr

Mi rydych wedi llwyddo i gofrestru a Cylchlythyr Portmeirion