Skip to content

Y Dolffin

Cynlluniwyd y Dolffin (1933-34; rhestrwyd yn Radd II yn 1971) yng Ngorffennaf 1933 er i'w enw gael ei ddewis yn flaenorol ar gyfer yr Angel am sbel ond, gan fod Clough eisiau esgus i ddefnyddio arwydd Angel hardd, dilëwyd y Dolffin o'r cynlluniau.

The Dolphin

 Fodd bynnag, yr oedd ganddo sawl cerflun o ddolffin felly fe'i defnyddiodd ar yr adeilad hwn. Bwthyn hunan ddarpar i bedwar yw'r Dolffin (dwy lofft dau wely, cegin fwyta, ystafell fyw ac ystafell ymolchi). Oddi tano mae'r Dolffin Brenhinol sy'n swît o ystafelloedd gyda gwasanaeth (llofft ddwbl, ystafell ymolchi ac ystafell fyw). Cyrhaeddir y Dolffin ar hyd rhes o risiau i lawr o Sgwâr y Batri neu i fyny o ffynnon ofuned y Dolffin. Mae logia ar y llawr cyntaf yn cysylltu'r Dolffin gyda Thŷ'r Llywodraeth. Yn plygu dros ei falconi ar ochr y môr mae pen ceramig o Shakespeare, mae i'w weld orau o ben y cei.

Saif ffigwr cerrig Portland o'r dduwies Friga a gerfiwyd rhwng 1728 a 1730 gan Michael Rysbrack (1694-1770) ar blinth sgwâr cerfiedig ag arno'r llythrennau FRIX, a phedestal calchfaen sgwâr. Comisiynwyd Rysbrack gan yr Arglwydd Cobham i wneud saith cerflun o'r duwiau Sacsonaidd a enwid ar ôl dyddiau'r wythnos, ar gyfer teml rystig i'w erddi yn Stowe. Yr oedd y cerflun hwn yma erbyn 1928 o leiaf ac ar ei hôl hi yr enwir y stryd Friday Lane, heibio i'r Fôr-Forwyn. Dywed Clough ei bod yn "wobr a enillais yn yr arwerthiant olaf yn Stowe pan oeddwn yn gweithio ar drosi'r plasty gwych hwnnw yn ysgol fonedd. Yr oedd yno saith o'r fath dduwiau, un i bob dydd o'r wythnos, ond mewn arwerthiant llawer llai yr oedd Dug Buckingham fel yr arferai fod, methdalwr gyda'r gorau ohonynt, wedi gwerthu'r chwech arall gan adael ond fy un i ar ôl - a chan mai duwies dydd Gwener ydoedd, tybiwyd am wn i ei bod yn anlwcus ac ni chynigiwyd arni."