Skip to content

Yr Angor a'r Ffynnon

Cynlluniwyd yr Angor (1936, rhestrwyd yn Radd II yn 1971) yn 1930.

Anchor & Fountain

 Cynlluniwyd y Ffynnon (1936, rhestrwyd yn Radd II) ychydig yn ddiweddarach. Mae cynllun rhagbrofol Clough ar gyfer yr Angor yn anghyffredin trwy iddo ddangos lleoliad dramatig yr adeilad newydd. Y bwriad oedd ei leoli yn erbyn clogwyn wrth ymyl lawnt a phistyll, ar y safle isaf yn y pentref. Rhoddir mynediad iddo dros bont oddi ar y lôn, sy'n ei basio ar lefel ei fargod. Cadwyd y dulliau a'r manylion adeiladu mor syml â phosibl, gan fod yn rhaid dechrau pob adeilad newydd unwaith y byddai'r gwesty yn cau yn yr Hydref, a'i orffen erbyn y Pasg y flwyddyn ddilynol. Mae gan yr Angor chwe llofft fach a droswyd yn dair swît helaeth yn 1990. Mae gan y Ffynnon ddwy swît. Hans Feibusch beintiodd y murlun o Neifion ar yr Angor.

Yn y Ffynnon yr ysgrifennodd Noël Coward 'Blithe Spirit'. Ysgrifennodd ei gydymaith Joyce Carey fel a ganlyn am yr ymweliad: "Cyrhaeddodd Noël yn ôl o America yng ngwanwyn 1941. 'Mae'n rhaid imi ysgrifennu comedi', meddai. 'Mae'n rhaid i bobl chwerthin. Mae gennyf syniad ac mae'n rhaid i mi fwrw ymlaen â fo cyn gynted â phosib.' Yr oedd nosweithiau swnllyd y 'Blitz' yn ei rwystro rhag ysgrifennu, "felly dyma ddal y trên i Bort Meirion yng Nghymru lle byddem yn medru cysgu heb aflonyddwch sŵn y bomiau. Yr oedd yn lle perffaith, 'mam-westy' bychan a thai o bob ffurf a llun o fewn cyrraedd iddo. Yr oedd gennym dŷ yn cynnwys dwy swît, un uwchben y llall, a bron ar lan y môr a thua hanner canllath o'r prif westy ei hun, ac yno, mewn pum niwrnod, y crëwyd 'Blithe Spirit'......Ar y diwrnod cyntaf, er mawr syndod imi, yr oedd Noël wedi ysgrifennu dwy ran o dair o leiaf o'r bennod gyntaf, tudalen ar ôl tudalen o ysgrifen daclus, camp anhygoel. Dywedodd: "Mae wastad yn well os yw'n byrlymu allan ohonof fel hyn". Ni chafwyd fawr ddim oedi gyda chastio, rihyrsio a chynhyrchu 'Blithe Spirit'. Agorodd yn Theatr Piccadilly lle y dechreuodd, cyn pen dim, wireddu dymuniad yr awdur y byddai'n gwneud i bobl chwerthin.