Skip to content

Yr Orchestfa

Cynlluniwyd yr Orchestfa (1964-65, rhestrwyd yn Radd II yn 1971) yn 1963 fel rhan o ddatblygiad y  Sgwâr Canol ond dim ond y ffynnon a'r portico a gadwyd. 

The Gloriette

Ailwampiwyd y portico yn 1964 a'i ail-enwi yn Orchestfa, ar ôl yr adeilad godidog a chlasurol pur sy'n cau'r olygfa ym Mhalas Schönbrunn ger Fiena. Ei bwrpas yma oedd nid ei gael i gyd-fynd ag adeiladau cynharach ond i fod yn wrthgyferbyniad siarp lle byddai'r hen a'r newydd yn cynyddu yn eu diddordeb, fel yr eglura Clough: "mae'r Orchestfa Baladaidd yn wrthgyferbyniad byw iawn i'r hen floc stablau ar draws y ffordd, wedi'i drosi bellach." Mae'n deillio o'r cyfnod yn y 1930au pryd iddo achub y Golofnres, a wnaed gan Samuel Wyatt (1737-1807), o Blas Hooton yn Swydd

 

 Gaer ar awgrym Syr Charles Reilley, gan gynnwys wyth colofn Ïonig anferth. "Am ymron i ddeng mlynedd ar hugain anghofiais yn llwyr am bryniant afrad a byrbwyll y colofnau hyn tan y cefais y syniad am yr Orchestfa, ac erbyn hynny fedrwn i ddim dod o hyd i'r darnau yn unlle. Yn y diwedd, daethpwyd o hyd iddynt a bu'n rhaid eu codi o waelod rhyw ardd a blannwyd drostynt ar un adeg." Dywed yr hanesydd pensaernïol Richard Haslam (Cyfres Monograff 2 RIBA) am yr Orchestfa: "Mae angen egluro'r adeilad bach cymhleth hwn, rhag inni ei ddiystyru fel y gair olaf mewn adeiladau ffasâd. Daw ei ddyfnder bàs a'i wahanol ddrychiadau o'r syniad gafodd Clough o geisio syfrdanu ei ymwelwyr. Mae'r brif stryd yn troelli o gwmpas y piazza, a chaiff ei guddio oddi wrth y sgwâr gan wal; mae porth gogleddol cul yr Orchestfa yn gwahodd rhywun i chwilio ymhellach, hyd nes bo'r ymwelydd yn cael ei hun ar falconi dros y pentref."